De feiten achter het verbod dat er niet is
In de wandelgangen van zorginstellingen hoor je het constant: “Zelfstandig werken mag niet meer,” of “We moeten iedereen in loondienst nemen.” Veel zorgorganisaties trekken zich uit angst terug en wijzen naar de Belastingdienst als de grote boeman. Maar laten we eerlijk kijken naar de feiten in plaats van naar de paniek. Juridisch onderzoek en de eigen praktijkvoorbeelden van de Belastingdienst laten een heel ander beeld zien. Zelfstandig werken in de zorg is in 2026 niet verboden; het vraagt alleen om een slimme en juiste inrichting.
Waarom de sector de regels vaak te streng uitlegt
Door alle politieke discussie en de onduidelijkheid rondom de Wet VBAR is er een beeld ontstaan dat ondernemerschap in de zorg bijna onmogelijk is. Veel organisaties stoppen uit voorzorg met de inzet van zelfstandigen. Maar experts zien dat deze regels in de praktijk vaak veel te strikt worden uitgelegd.
De juridische ruimte is groter dan veel instellingen denken. De vraag is namelijk niet óf je als zelfstandige in de zorg mag werken, maar onder welke voorwaarden je dat doet. Het draait om hoe je het werk op de werkvloer echt uitvoert, niet om de angst van een afdeling personeelszaken.
Gezag betekent niet automatisch loondienst
Een van de grootste misverstanden is dat ‘gezag’ direct betekent dat je in loondienst moet. Natuurlijk dragen instellingen de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de zorg en moeten ze instructies kunnen geven.
Maar dat gezag leidt niet automatisch tot een arbeidscontract. Zolang jij als professional zelf bepaalt hoe je je werk uitvoert en je commercieel onafhankelijk bent, is ondernemerschap binnen een zorginstelling gewoon mogelijk.
Wanneer de Belastingdienst wél ruimte ziet
Na een lange tijd van onduidelijkheid is de Belastingdienst in 2026 eindelijk iets duidelijker. Uit hun eigen voorbeelden blijkt dat er onder bepaalde voorwaarden gewoon ruimte is voor zelfstandigen:
- Tijdelijke vervanging: Het overnemen van werk voor een korte periode (zoals bij waarneming) wordt positief beoordeeld.
- Eigen regie: Jij bepaalt ‘hoe’ het werk gedaan wordt. Landelijke protocollen volgen telt niet mee als gezag; die gelden immers voor iedereen in de zorg.
- Zichtbaar ondernemerschap: Je loopt commercieel risico, gebruikt je eigen materialen en onderhandelt zelf over je tarieven.
- Geen onderdeel van de club: Je bent geen ‘extra paar handen’ die standaard meedraait in elk rooster, maar een externe expert voor een specifieke opdracht.
De rechter heeft het laatste woord
Hoewel de Belastingdienst regels stelt, bepaalt de rechter uiteindelijk of je echt zelfstandig bent. Uit bekende rechtszaken blijkt dat de werkelijkheid op de werkvloer altijd zwaarder weegt dan wat er in je contract staat. Elk geval wordt apart bekeken. Het is dus onzin om te zeggen dat het voor een hele beroepsgroep of sector verboden is.
Laat zien dat je een ondernemer bent
Het komt er in 2026 op neer dat je ondernemerschap echt zichtbaar moet zijn. Je moet onafhankelijk zijn en je eigen marktpositie innemen.
Bij Tiade geloven we in die bewuste keuze. Voor zorgorganisaties is het belangrijk om de opdracht goed te beschrijven, en voor jou als professional om je zelfstandigheid te bewaken. Als beide partijen dit eerlijk en transparant regelen, is er ook in 2026 gewoon plek voor ondernemers in de zorg.